In het oog is de gehele ruimte tussen de lens en het netvlies gevuld met glasvocht (figuur 1). Met het ouder worden verandert de samenstelling van het glasvocht geleidelijk, waardoor het op een gegeven moment los kan komen van het netvlies (figuur 2). Dit is een normaal proces dat plotseling optreed, maar soms kan hierbij een bloeding in het glasvocht of een scheurtje in het netvlies ontstaan (figuur 3).
Door zo'n scheurtje kan vocht onder het netvlies komen, waardoor het netvlies los komt te liggen. Dit wordt netvliesloslating of Ablatio Retinae genoemd (figuur 4). Bij een netvliesloslating is een operatie noodzakelijk, omdat anders het gezichtsvermogen uiteindelijk verloren gaat.
Bron: Nieuwsbrief SWOO
Het belang van goede voorlichting, een interview met Harrietta Veldhuis.
Harrietta Veldhuis is halverwege de veertig en woont in Den Haag. In februari 2009 is zij behandeld aan een acute netvliesloslating.
Harrietta reed in februari 2009 vanaf haar werk in Roosendaal naar haar huis te Den Haag en kreeg plotseling last van zwarte cirkels in haar linkeroog. Ze bleef doorrijden, maar wel erg geschrokken, ze dacht dat er iets ernstigs aan de hand was. Wat zouden deze zwarte vlekken kunnen betekenen?
Harrietta, wat vertelde de oogarts je toen je in het Haga ziekenhuis was? "De oogarts vertelde me dat die zwarte cirkels in mijn zicht veroorzaakt werden door een acute retina-loslating, ofwel retinae ablatio. Hij verwees me met spoed door naar Het Oogziekenhuis in Rotterdam. Ik had nog nooit van retina-loslating gehoord. Daarom ben ik ook niet onmiddellijk naar het ziekenhuis gegaan, maar eerst naar huis! Ik dacht dat ik last had van oververmoeidheid en wachtte de volgende morgen af. Ondanks dat ik erg geschrokken was, dacht ik dat mijn zicht na een 'goede' nachtrust wel bij zou trekken!"
Wat gebeurde er in Het Oogziekenhuis? "Pas in Het Oogziekenhuis begreep ik de ernst van mijn oogaandoening. Ik moest verplicht een hele nacht platliggen in verband met het 'lekken' van glasvocht. Het gevaar is namelijk dat het netvlies anders helemaal loslaat. Op dat moment zag ik alleen maar een zwarte berg voor mijn linkeroog; het zicht puls het licht waren op dat moment volledig verdwenen. Ik kwam om ongeveer 17:30 uur in het ziekenhuis aan en werd de volgende dag om 15:00 uur geopereerd. Tot die tijd moest ik plat op mijn rug blijven liggen."
"Tijdens de operatie heeft de chirurg een soort siliconenbandje om mijn netvlies vastgeklemd, zodat alles goed op zijn plaats blijft. Daarnaast is er ook een gasbel ingespoten om het geheel een soort tegendruk te geven. Je ziet als het ware ronde waterbellen voor je oog die constant bewegen. Deze gasbel verdwijnt vanzelf, maar belemmert je een tot twee weken om normaal mobiel te zijn".
Hoe lang moest je thuis blijven? "In principe is de gasbel na een week verdwenen en kun je weer normaal zien. Het oog is nog steeds rood en kwetsbaar. Het zicht is ook minder; dit is de consequentie van de operatie. Dat wordt ook van te voren verteld. Toch duurde het twee weken voordat ik weer redelijk normaal kon zien. Het zicht is echter nog steeds niet optimaal."
Moest je na de operatie ook in een bepaalde houding zitten? "Omdat het om mijn linkeroog ging, moest ik iedere dag 6 x een half tot een heel uur op mijn linkerzij liggen, zodat de gasbel op die manier sneller en beter zou kunnen oplossen."
Met wat je nu weet, zou je dan eerder naar Het Oogziekenhuis zijn gekomen? "Ja, absoluut! Wat ik me realiseerde is dat je als mens eigenlijk vrij onwetend bent. Je hebt zoiets nog nooit meegemaakt en verwacht ook niet dat het jou overkomt. Ik denk dat het belangrijk is dat er meer bekendheid wordt geven aan deze aandoening die iedereen van jong tot oud kan overkomen."
Wat zijn je plannen voor de toekomst? "Wow..., dat is niet zo'n eenvoudig te beantwoorden vraag. Ik sta er veel bij stil, temeer omdat ik vrij kort hierna een tweede operatie heb gehad aan hetzelfde oog. Wat is nu werkelijk nog belangrijk??!! Wil ik weer voor mezelf gaan werken in mijn eigen bedrijf? Als het allemaal weer goed voelt, zal ik dat wellicht weer durven."
"De angst dat zoiets opnieuw kan gebeuren met of het andere oog of met hetzelfde eerder geopereerde oog bleef mij nog wel geruime tijd bezighouden."
Je vertelde dat je verbonden wil blijven aan Het Oogziekenhuis? Wat ga je doen? "Ik ben Het Oogziekenhuis heel dankbaar dat ze mij hebben kunnen helpen, met alle technieken die zij daar in huis hebben. Ik ben diep onder de indruk. Daarom wil ik mij graag inzetten voor de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Het Oogziekenhuis. Ik wil graag fondsen gaan werven, zodat er nog meer onderzoek gedaan kan worden en wellicht ooit blindheid ten alle tijde voorkomen kan worden."
Bron: Nieuwsbrief SWOO
Vanzelfsprekend gaat niemand voor zijn of haar plezier naar het ziekenhuis. Helemaal niet als je ook nog eens acuut naar het ziekenhuis moet. Het Oogziekenhuis zet de 'angstreductiefilosofie' centraal in haar patiëntenbenadering. Alle activiteiten, en zelfs het gebouw, zijn ingericht om een optimale angstreductie bij de patiënt te bewerkstellingen.
Per week komen er tussen de 20 en 30 acute retina-ablatio-patiënten naar Het Oogziekenhuis. Deze mensen horen van de ene op de andere dag dat niet zeker is of zij hun zicht kunnen behouden. De patiënt moet vaak ook 24 tot 48 uur in een bepaalde houding liggen alvorens geopereerd te worden. Vaak brengt dit enorm veel stress en angst voor blindheid met zich mee en het is dan ook belangrijk om deze patiënten goed voor te lichten.
Op dit moment wordt door Henny Kuppen en José Jonker, beiden verpleegkundigen, onderzoek gedaan om te kijken welke faciliteiten aan deze specifieke groep met patiënten geboden kan worden om het verblijf in Het Oogziekenhuis zo aangenaam mogelijk te maken. Van gespecialiseerde voorlichting tot een verpleegkundige die speciaal voor deze groep patiënten wordt aangesteld: de retina-verpleegkundige. Daarnaast is het ook de vraag of met beïnvloeding van andere zintuigen (zoals bijvoorbeeld door middel van geur) angst gereduceerd kan worden.
Wat willen jullie bereiken?
"De begeleider van de patiënt willen we uiteindelijk meer gaan betrekken bij het gehele voorlichtingsproces. Dit om ervoor te zorgen dat de patiënt steeds minder angstig is voor dat wat komen gaat. Juist omdat je als patiënt van de
ene op de andere dag opgenomen wordt en je dus totaal onvoorbereid in het ziekenhuis komt, wordt de voorlichting voorafgaande aan de operatie vaak niet goed opgenomen. Daarnaast willen ook de chirurgische Foto: Henny Kuppen en Jose Jonker retina-artsen meer voorlichtingsmogelijkheden voorafgaande en na afloop van een operatie. Tot slot bleek dat patiënten meer behoefte hebben aan nazorg en bijvoorbeeld psychosociale begeleiding."
Kun je een netvliesloslating op alle leeftijden krijgen?
Een netvliesloslating (ablatio retinae) komt jaarlijks ongeveer bij 1 op de 8.500 mensen voor. Het kan op iedere leeftijd optreden, maar sommige
mensen hebben een verhoogd risico, zoals: